(preme na imaxe para ampliar)

Nunha crítica do noso concerto no Teatro Castro Alves de Salvador de Bahia, publicada no xornal A Tarde por Thiago Fernandes, este dicía que conseguimos transportar ao público a “um lugar muito bonito e sobre tudo familiar e acolhedor”.  É un cumprido co que quedamos ben satisfeitos. Esa viaxe a un lugar acolledor é parte indispensable de Aló Irmao, e queremos compartila con vós non só a través da música.

Mentres preparamos a edición do disco, imos engadindo patas novas ao proxecto: queremos falar dese encontro musical entre Guiné Bissau e Galiza tamén cun traballo audiovisual e cunhas tiras de banda deseñada que agora vos amosamos. Xavier Belho, que tamén está traballando no vídeo documental e é o autor das nosas fotos, está a tirar proveito de todo o material noso co que conta para transformalo nestas páxinas de cadriños das que xa podedes ver a primeira. Pouco a pouco iremos traendo a esta web novas mostras. Agardamos que vos gusten!

Como contabamos na anterior entrada desta bitácora, a nosa estadía no Brasil estivo chea de momentos emocionantes, no musical e no persoal. Algúns deles están relacionados co obradoiro de percusión que impartimos na Casa da Música de Itapuá, a 20 quilómetros de Salvador de Bahia. Ese encontro cunha ducia de percusionistas estivo cargado dunha química moi especial. Era xente experimentada que ficou abraiada cando Manecas lles ensinou o tambor de auga e os ritmos de Guiné. Manecas viviu a intensa experiencia de sorprender aos músicos do Brasil coas tradicións do seu país. Ademais, a paisaxe natural e humana de Bahia recordáballe a Guiné-Bissau, o que o facía soñar con que nuns anos o seu pequeno país puidese ter o mesmo nivel de desenvolvemento.

O curso formaba parte da programación do Mercado Cultural de Bahia. Ese mesmo proxecto levounos a actuar nunha cidade do interior do estado, Jequié, onde a pesar de vivir máis de cen mil persoas, non é habitual a programación de concertos de músicos de fóra. Volvemos ficar sorprendidos, porque se antes comprobamos que a nosa música conectaba con programadores e músicos, agora viamos que tamén o facía co público popular, que rapidamente entrou na nosa dinámica.

Aínda nos agardaba outro concerto ben diferente en São Paulo. No Centro Cultural da capital económica e artística de Sudamérica, gozamos de novo do calor do público. Contamos cunha nutrida presenza de estudantes guineanos. Manecas avisara á embaixada do seu país do noso concerto e alí se presentaron un bo feixe de mozos que seguían no Brasil os seus estudos superiores, xa que en Guiné non hai universidade. Non é de estrañar que, se xa toda a viaxe foi emocionante, este concerto fose para Manecas aínda máis especial. E tamén para min: coa frase “Temos que levar ao Señor Narife para Guiné”, algúns propoñían a miña adopción…

O colofón da viaxe, a guinda que coroa o pastel, foi o concerto en Bahia. O 4 de decembro actuamos no espléndido Teatro Castro Alves, un concerto final cun momento estelar: ese no que a ducia de percusionistas baianos aos que impartimos o obradoiro se uniron a nós no escenario para interpretar “Quero ser tambor”. A maneira máis acaida de poñer fin a unha xira marcada pola calidez musical e humana. Unha xira que deixou as portas abertas a novas visitas a América do Sur e á que tanto Manecas como eu lle tiramos bo proveito creativo: el compuxo varios temas que xa estreou coa súa banda en Guiné, e eu tamén parín cancións novas que pronto vos ensinarei.

Unha das experiencias que máis nos encheron no último ano foi a nosa pequena xira polo Brasil: en tres semanas entre novembro e decembro percorremos Salvador de Bahia, Porto Alegre, São Paulo e Jequié, e fixemos unha pequena escala en Bos Aires. Foi unha correría de avións que ben valeu a pena para gozar da calidez do Brasil, no climático e no afectuoso. Como tiven a ocasión de explicar onte nunha entrevista en La Voz de Galicia, a experiencia brasileira serviunos para comprobar que a música que facemos vale para ser escoitada en Galiza e en calquera outro lugar.

A viaxe partiu de Castellón, onde o 13 de novembro participamos no festival Los Sonidos de la Biodiversidad. De alí saltamos a Bahia, onde dedicamos un par de días a aclimatarnos ao clima e o ritmo tropical, e a coller un pouco de cor antes de desenfundar a guitarra e o tambor de auga. O noso primeiro concerto foi ben máis ao sur, en Porto Alegre. Alí participamos na xornada inaugural da primeira Feira da Música do Sul. Diante dun público formado sobre todo por programadores e músicos, o noso debut brasileiro resultou un éxito, o cal non deixou de sorprendernos. Polo que logo indagamos, o que máis chamou a atención dos que nos viron foi que percibiron a harmonía entre Manecas e mais eu, por conseguir mesturar as nosas músicas e ao mesmo tempo manter a personalidade e o estilo de cada un. Que mellor alago que ese!

En Bos Aires fixemos unha paréntese na xira brasileira para participar no BAFIM. Na sección off desta feira compartimos escenario con Uxía nunha presentación organizada por Nordesía. Ela abriu o espectáculo con Paulo Borges ao piano, meteu o público no peto e deixóunolo a ton para que a xente deixase as análises musicais para outro día e entrase de cheo na maxia emocional do concerto. E todo isto en La Trastienda, o local musical de referencia na capital arxentina, crédito suficiente para que os taxistas da cidade te tomen en serio como músico.

De Bos Aires volvemos a Bahia, pero non para un concerto. Ficamos dous días en Itapuã, á beira da mítica praia na que Toquinho e Vinícius aconsellaban pasar a tarde ao sol. Pero nós non fomos alá a folgar, senón a impartir un obradoiro de percusión nunha terra chea de percusionistas. Pero esta é unha historia que vos contaremos… outro día.

Había xa tempo que non pasabamos por aquí. Logo de contarvos case ao día o proceso de gravación do disco de Aló Irmao ao vivo no Teatro Principal de Compostela, tomamos un pequeno descanso neste caderno de bitácora. Pero o proxecto non descansou: neste medio ano estivemos entre Galiza e Guiné, paramos en Lisboa, en Málaga, en Castellón, no Brasil… e agora volvemos a este espazo virtual para darvos conta dos pasos cos que camiña esta aventura que compartimos Fran e Manecas.

Despois das dúas noites no Principal, fixemos varios concertos por Galiza e algún que outro fóra. En agosto puxémonos a traballar no disco: quedamos satisfeitos do resultado das gravacións, pero era necesario facer algúns axustes para mellorar o son. Así que nese mes Toño veu con frecuencia a casa para preparar o material antes de levalo a mesturar. Cousas das gravacións en directo (e máis se tamén se grava en vídeo): o son entra por todos os micros e cólanse sen permiso ruídos de máquinas, a cámara facendo un travelling… pequenas pegas que Toño se dedicou a corrixir, para chegar á fase de mestura co material xa ordenado. Mesturamos en Vigo, e en setembro xa contabamos cunha premestura para levar como material promocional ás feiras e mercados musicais que visitamos no outono: Vic, Womex, Bafim… En outubro viaxamos a Madrid para facer a masterización. Desde Lisboa, Manecas segue con atención todo o traballo en estudio.

Ao tempo que avanzamos na edición, comezamos a preparar a parte audiovisual. Xavier e máis eu estamos a traballar nun documental sobre o proxecto e a gravación. Mentres o material vai tomando forma, montamos as primeiras cancións en vídeo para incorporar nos soportes promocionais. Tamén montou este vídeo introdutorio que está aí arriba, unha boa maneira de abrir o apetito da nosa música… Gústame traballar con Xavier: encargouse desde o principio da parte gráfica do proxecto e non deixa de achegar paixón, compromiso e ideas. Niso non é o único: Xavier, Quique, Toño, a xente de Nordesía… está claro que Aló Irmao non é cousa de dous.

O xoves pola mañán veu Tomás a recoller a Manecas para levalo para Lisboa. O Celso e máis eu aínda tivemos tempo de encontrarnos cos amigos o xoves e o venres para despedirnos. O sábado collemos o coche e tiramos para Lisboa, deixándonos acompañar pola música do xenial Llluis Llach e pensando na nosa Ítaca particular e en como sortear os obstáculos do camiño…

O Celso marchou o luns para Mozambique e eu teño saudade do sentido do humo e da alegría constante deste outro irmao africano. Sentáronme ben estes días de descanso, refuxiado na casa e no agarimo de Catarina, pero chegou o momento de volver para Compostela e atender a convocatoria de Quique. O noso produtor quere quedar o vernes para escoitar a gravación con Toño e comezar a tomar as primeiras decisións de escolla de versións entre os dous concertos. Empezo a estar un pouco ansioso por enfrontarme ao que está rexistrado, pero estes días de descanso eran absolutamente necesarios.

Agora comeza a fase definitiva da postprodución e xa pronto teremos o disco ansiado.

Onte a cita no Pricipal non foi ata as seis e media, porque todo estaba probado e listo de antonte. Aínda así, quixemos ver de tirar máis partido do monitorado, sen cruzar as liñas vermellas do risco para a gravación. Como sempre, Toño fixo a súa maxia e logrou que nos sentiramos absolutamente cómodos no escenario. A segunda noite estabamos menos contraídos, menos presionados pola gravación, máis comunicativos o un co outro… e gozamos o concerto sen inhibicións. O público, que encheu o teatro por segunda noite consecutiva, captouno e levounos en volandas cos seus silencios cómplices e coa súa participación afervoada.

Ao remate, emocionados, recollemos as nosas cousas e fomos cear ao Dezaseis con toda a equipa menos algúns técnicos que aínda tiñan traballo . Suso repartiu bicos e abrazos e, claro, abroncounos por chegar tan tarde. Abrúmanos o nivel de implicación de toda esta xente con Aló Irmao, alén das súas obrigas profesionais… Despois da cea Manecas, Celso, Quique, Xabier, Isabel e eu mesmo expresamos en voz alta o que nos anda por dentro: orgullo, satisfacción e agradecemento.

E, como non podía ser doutro xeito, despois fomos todas e todos tomar unhas copas ás Crechas. Era noite de foliada e o Manecas aínda tivo o aranque de ir para o escenario, agarrar unha guitarra e regalarnos un par de cancións. Por alí andaban unha chea de amigos: Vítor, Antón o alemán, John, Marina e Ramón, Uxía (esa admirada estrela que propiciou que nos encontraramos), o Carreira… Manecas saía (xa) hoxe ás dez para Lisboa, pero custounos despedirnos de tantos amigos e amigas. Era unha boa hora da madrugada cando arrancamos para casa.

Estamos contentos. Os soños poden volverse realidade e imos ter que ter coidado co que soñamos.

Chegamos antes da hora prevista para o comezo das probas e impresiónanos a cantidade de xente que está a traballar no asunto: técnicos de iluminación, de son, de gravación, cámaras, realizador… Deixamos os instrumentos e agardamos a que rematen os preparativos. A proba resulta ser moito menos complicada do que esperabamos. Todo funciona e Toño vai fixando as cousas con axilidade e dános tempo a axustar todo e a probar algúns temas. María Galdón exerce, como sempre, con dozura e firmeza a un tempo, o seu cometido de xefa de escenario, mentres Isabel anda de un lado para outro atenta a nin sei cantas cousas. Finalmente, maquillaxe, algunha entrevista de última hora e relax no camerín, con algunha que outra chanza. Nunha destas, atopo a Quique nun dos cameríns, pasándolle o ferro á casaca do Celso e, segundo el, “dándolle unha lección práctica de pranchado”. O certo é que a presencia deste tipo nos dá a todos unha enorme confianza e a sensación de que alguén está velando para que todo vaia segundo o previsto.

Chega a hora. Saímos ao escenario nun Teatro Principal ateigado de xente que nos recibe con unha ovación que nos fai pensar se xa rematou o concerto. Primeiros acordes, todo comeza a fluir suave e como con vida propia. A calor do público vainos levando en volandas de tema en tema, nesta viaxe que comeza perdendo un tren e remata cantando ao anxo que nos proporcionou a Manecas e a min as cousas bonitas da vida, incluindo Aló Irmao e esta experiencioa de sentirse querido e espoleado por un público que só se pode describir como marabilloso.

E remata o concerto. Ao volver para os cameríns somos asaltados por un bo feixe de amigos que nos abrazan, nos felicitan e nos agradecen as emocións experimentadas. En momentos así, un decátase de que o traballo e o esforzo están sobradamente compensados. Son as once e media e aínda queda o repaso crítico do concerto entre músicos, produtor e técnico de son. Estamos contentos, mais non nos conformamos. Todo pode mellorar.

Mañá máis. E mellor!

“Xa nos primeiros ensaios sairon cousas bonitas, frases que nos namoraron máis o un do outro. Tocar xuntos ben de xeito inmediato encaixaba, como se tiveramos tocado as músicas cen veces. Realmente hai unha maixa, unha química”.